Cukrzyca – słodka pułapka

 

Z dr n. med. Marią Buczyńską-Górną – specjalistą w zakresie pediatrii i diabetologii z MedPolonii – rozmawiamy na temat profilaktyki, a także leczenia cukrzycy.

 

Czy możemy mówić o cukrzycy jako o chorobie cywilizacyjnej?

Cukrzyca to z pewnością jedna z chorób cywilizacyjnych naszych czasów. Na świecie możemy już mówić o epidemii - obecnie choruje na nią około 250 mln ludzi (z tego w Europie około 30 mln). W Polsce statystki mówią o około 2,6 mln chorych. Musimy mieć świadomość, że dane te są z pewnością zaniżone, ponieważ wiele osób otrzymuje właściwą diagnozę dopiero po wielu latach życia z chorobą. Zmiana nawyków żywieniowych, jedzenie wysoce przetworzonych produktów, fastfoodów, siedzący tryb życia - to czynniki, które przyczyniają się również w naszym społeczeństwie do lawinowego wzrostu zachorowań na cukrzycę.

 

Jakie są najczęstsze przyczyny zachorowań na cukrzycę?

Wpływ na ujawienie się cukrzycy mają przede wszystkim: zła dieta, niezdrowy tryb życia i bezruch. Nie bez znaczenia jest wszechobecny stres.

 

Dlaczego wskaźnik zachorowań stale rośnie?

Wskaźnik zachorowań ciągle rośnie ponieważ styl życia i sposób odżywiania zmieniają sie szybciej niż na to pozwala nasze przystosowanie ewolucyjne. Kiedyś aby zdobyć pożywienie musieliśmy się nabiegać, oszczędzaliśmy pokarm i przygotowywaliśmy jego tylko tyle, ile potrzebowaliśmy, by przeżyć. Dzisiejszy konsumpcjonizm, dostęp do żywności oraz siedzący tryb życia nie sprzyjają utrzymaniu naszego gatunku w zdrowiu.

 

Czy i w jakim stopniu cukrzyca jest chorobą dziedziczną?

Skłonności czyli tzw. predyspozycje do cukrzycy można odziedziczyć po rodzicach, ale kluczową rolę w tej chorobie odgrywają czynniki środowiskowe - czyli styl życia, nieprawidłowa dieta prowadząca do otyłości. Czynnikami ryzyka, na które powinny zwrócić uwagę osoby, u których w rodzinie odnotowano wcześniej zachorowania na cukrzycę są m.in nadwaga, otyłość, brak ruchu, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca w ciąży

 

Jakie objawy powinny wzbudzić naszą uwagę i zmusić do wizyty u lekarza?

Objawy, które powinniśmy łączyć z cukrzycą to wzmożone pragnienie i oddawanie moczu - zwłaszcza wielokrotne oddawanie moczu w nocy. Poza tym senność, apatia, uczucie zmęczenia. Zbyt późno rozpoznana cukrzyca uszkadza wiele narządów i w konsekwencji doprowadza do wcześniejszego zgonu.

 

Na czym polega podział cukrzycy na różne typy? Od czego zależy zachorowanie na konkretny typ choroby?

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, charakteryzująca się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi. Nieleczona lub źle leczona prowadzi do poważnych powikłań zagrażających zdrowi i życiu, m.in do uszkodzenia nerek, narządu wzroku, zawałów, udarów, amputacji kończych dolnych. Cukrzyca to grupa chorób, które różnią się przebiegiem, mechanizmem powstania i rokowniem. Objawy są różnorodne, poszczególne typy charakterystycznie ujawniają się w pewnych grupach wiekowych. U dzieci i młodzieży mamy do czynienia najczęściej z cukrzycą typu 1. Jest to choroba autoimmunologiczna, polegająca na spontanicznym niszczeniu komórek w trzustce, które są odpowiedzialne za wydzielanie insuliny, jej symptomy narastają dość szybko w ciągu kilku tygodni lub dni. U dorosłych, zazwyczaj otyłych pacjentów, mamy do czynienia z cukrzycą typu 2, która rozwija się wiele lat, podstępnie doprowadzając do ujawnienia się powikłań, często jeszcze przed pojawieniem się rozpoznania. Przyczyną podwyższonej glikemii jest nieprawidłowe wydzielanie lub działalnie insuliny w organizmie. Są jeszcze inne rzadziej występujące rodzaje cukrzycy - m.in LADA - czyli utajona cukrzyca autooimmunologiczna występująca u dorosłych, zazwyczaj około 34-45 roku życia. Cukrzyca MODY - killka typów związanych z mutacjami genetycznymi. Zwykle ten ostatni rodzaj ujawnia się już w młodym wieku i jest kolejnym przypadkiem w tej samej rodzinie. Jest także cukrzyca ciężarnych, którą rozpoznajemy u kobiet w ciąży oraz cukrzyca wtórna, w przebiegu innych chorób lub wad, które do niej predysponują.

 

Jak dziś wygląda leczenie cukrzycy? Czym różni się od metod stosowanych jeszcze kilka-kilkanaście lat temu?

Najważniejsze w skutecznej walce z cukrzycą jest wczesne rozpoznanie i odpowiednie wdrożenie leczenia. Warunkiem uniknięcia powikłań jest stałe utrzymywanie prawidłowego stężenia glikemii we krwi. Nowoczesne metody leczenia polegają na stosowaniu nowoczesnych leków przeciwcukrzycowych. Takimi lekami są analogi insuliny, które "próbują" naśladować rytm dobowy wydzielania insuliny. Jest też cały szereg leków zarezerwowanych jednak dla pacjentów, którzy mają zachowane choć częściowe wydzielanie insuliny.

 

Co robić, by ustrzec się zagrożenia zachorowania na cukrzycę?

Jeśli chodzi o profilaktykę to najistotniejsza jest wiedza na temat cukrzycy. Ważne jest szybkie dostrzeżenie jej objawów, mówienie o przyczynach oraz znajomość powikłań. Najważniejsze, abyśmy byli szczupli i aktywni fizycznie oraz abyśmy jedli tylko tyle, ile potrzebujemy unikając przejadania się.

 

Rehabilitacja - jak wygląda życie z cukrzycą? Czy można wrócić do pełni zdrowia?

Życie z cukrzycą jest możliwe, pacjent musi jednak "nawrócić" się na zdrowy styl życia oraz zmienić dietę na zdrową, z niską zawartością węglowodanów prostych. Pacjenci muszą prowadzić bardziej świadome życie, obserwując swój organizm. W typie 1 niezbędna jest terapia za pomocą insuliny - możemy podawać ją w osobistych pompach insulinowych lub za pomocą penów, w typie 2 leczeniem od początku jest uzyskanie spadku masy ciała, odpowiednie odżywianie, wdrożenie aktywności fizycznej. Jeśli te metody nie są wystarczające musimy posiłkować się farmakologią.